Dispneja (otežano disanje) 2. dio

Bolesti i stanja / Medicinski leksikon

Otežano disanje ili dispneja ne mora nužno biti simptom stranog tijela ili procesa u dišnom sustavu, nego i opći simptom ili simptom poremećaja u radu nekih drugih organa

Pulmonitis; Bronhopulmonitis

Obilježja: povećanje respiratorne frekvencije
Uzrok: otežan prolazak zraka kroz respiratorne putove i smanjenje respiratorne površine pluća
Trajanje: 10 - 15 dana
Pridruženi simptomi: kašalj s iskašljajem; vrućica; bolovi u prsnom košu
Pretrage: rendgenogram prsnog koša

Plućni emfizem

Obilježja: vrlo učestalo i više ili manje površno disanje
Uzrok: smanjenje respiratorne površine pluća i elastičnosti plućnog tkiva
Trajanje: kronično
Pridruženi simptomi: lako zamaranje; cijanoza; katkad kašalj
Pretrage: spirometrija; rendgenogram prsnog koša; liječnički pregled

Silikoza

Obilježja: dispneja ekspiratornog tipa (kod izdisaja) s povećanjem frekvencije udisaja, najprije samo pri naporu, a kasnije i u mirovanju
Uzrok: smanjenje funkcionalnog plućnog tkiva
Trajanje: kronično
Pridruženi simptomi: cijanoza; lako zamaranje; suh i nadražajan kašalj; znakovi kardiocirkulatorne insuficijencije (tahikardija, edemi kože, hepatomegalija, itd.)
Pretrage: rendgenogram prsnog koša; spirometrija

Bronhalna astma; Astmatični bronhitis

Obilježja: dispneja inspiratornog tipa (kod udisaja) s povećanjem frekvencije disanja i pojavom respiratornog zviždanja i fijukanja
Uzrok: bronhokonstrikcija (spazam bronha)
Trajanje: pojavljuje se u napadima različitog trajanja i učestalosti
Pridruženi simptomi: kašalj sa sluzavim iskašljajem
Pretrage: spirometrija; rendgenogram prsnog koša; alergološki testovi

Pleuritis

Obilježja: dispneja ekspiratornog tipa s povećanjem frekvencije disanja
Uzrok: kompresija pluća od strane izljeva u pleuralnoj šupljini
Trajanje: od nekoliko tjedana do više mjeseci
Pridruženi simptomi: bol na bazi prsnog koša; vrućica; katkad kašalj
Pretrage: rendgenogram prsnog koša

Pneumotoraks

Obilježja: akutan, silovit dispnoički napad s osjećajem gušenja
Uzrok: kompresija pluća sve do potpunog kolapsa od strane zraka koji je probio u pleuralnu šupljinu
Trajanje: sređuje se brzo, za nekoliko sati
Pridruženi simptomi: snažna torakalna bol u predjelu zahvaćenog dijela pluća; intenzivna cijanoza
Pretrage: liječnički pregled; rendgenogram prsnog koša

Kronični bronhitis

Obilježja: povećanje respiratorne frekvencije najprije s dubokim, a kasnije sve plićim udisajima
Uzrok: otežan prolazak zraka kroz respiratorne putove zbog suženja bronha
Trajanje: kronično
Pridruženi simptomi: kašalj s iskašljajem; cijanoza; lako zamaranje; znakovi kardiocirkulatorne insuficijencije (tahikardija, hepatomegalija, difuzni edemi, itd.)
Pretrage: spirometrija; rendgenogram prsnog koša; elektrokardiogram

Anksiozna stanja

Obilježja: promjene disanja različite vrste i intenziteta (dispnoični napadi, ubrzano i površno disanje, iznenadni respiratorni aresti - prekidi disanja, itd.)
Uzrok: psihosomatski, tj. nevezan uz organski poremećaj ili bolest
Trajanje: varijabilno (od akutnih napada do kroničnih i recidivirajućih oblika)
Pridruženi simptomi: nesanica, ekscitabilnost i psihička napetost; pretjerano znojenje; različiti psihosomatski poremećaji (probavni, kardiocirkulatorni, crijevni, smetnje vida, sluha itd.)
Pretrage: neuropsihijatrijski pregled

Plućna tuberkuloza

Obilježja: perzistirajuća kontinuirana dispneja
Uzrok: teška respiratorna insuficijencija zbog difuzne kompromitacije plućnog tkiva
Trajanje: kronično
Pridruženi simptomi: lagano povišena temperatura; astenija; anemija s bljedilom kože; mršavljenje; suh i nadražajan kašalj
Pretrage: rendgenogram prsnog koša; kultura iskašljaja

Plućna fibroza; Plućna atelektaza

Obilježja: povećanje frekvencije disanja, posebno pri naporu
Uzrok: smanjena funkcionalnost opsežnog dijela pluća
Trajanje: kronično
Pridruženi simptomi: cijanoza; znakovi kardiocirkulatorne insuficijencije (tahikardija, itd.)
Pretrage: rendgenogram prsnog koša; elektrokardiogram; spirometrija

Pretilost

Obilježja: više ili manje intenzivna dispneja, kontinuirana ili samo pri naporu, povezana sa suviškom tjelesne težine
Uzrok: smanjena ili otežana funkcionalnost respiratorne muskulature
Trajanje: varijabilno
Pridruženi simptomi: povišena tjelesna težina; katkad znakovi kardiocirkulatorne insuficijencije (arterijska hipertenzija, tahikardija, itd.)
Pretrage: liječnički pregled; elektrokardiogram; spirometrija

Uremija; Akutna ili kronična renalna insuficijencija

Obilježja: razdoblja prestanka disanja (apneja) isprekidani serijom najprije površnih, a zatim sve jačih i dubljih udisaja koji se ponovno postupno reduciraju sve do apneje
Uzrok: smanjena podražljivost moždanih centara za disanje koji su periodički stimulirani samo kada ugljikov dioksid u krvi dosegne povišene razine, nakon što se nakupio za vrijeme apnoične faze
Trajanje: ovaj tip dispneje je pokazatelj posebne težine bolesti
Pridruženi simptomi: difuzni edemi; stanje kome ili predkome; anemija; znakovi kardiocirkulatorne insuficijencije
Pretrage: pretrage krvi (krvna slika, ureja, kreatinin, mokraćna kiselina, proteinogram); pretrage mokraće; ultrazvuk bubrega

Dekompenzirani dijabetes

Obilježja: forsirani duboki udisaj, a nakon kratke stanke, kratki i "škripeći" izdisaj
Uzrok: promijenjena podražljivost živčanih centara za disanje uzrokovana dijabetičkom acidozom
Trajanje: ovaj oblik dispneje ukazuje na tešku dekompenzaciju dijabetes melitusa, koja se mora brzo sanirati
Pridruženi simptomi: stanje sopora i nesvijesti sve do kome; cijanoza; suha koža; ubrzan puls; zadah po acetonu; oslabljeni mišićno-tetivni refleksi
Pretrage: pretrage krvi (glukoza u krvi, fruktozamin, glikozilirani hemoglobin); pretrage mokraće

Interkostalna neuralgija

Obilježja: vrlo površno i ubrzano disanje
Uzrok: smanjenje respiratornih pokreta prsnog koša u ovisnosti o međurebrenim bolovima
Trajanje: nekoliko dana
Pridruženi simptomi: bolovi lokalizirani na prsnom košu
Pretrage: rendgenogram prsnog koša

Povišena tjelesna temperatura

Obilježja: vrlo ubrzano disanje
Uzrok: povećana stimulacija živčanih centara za disanje zbog povišene temperature i oslobađanja toksina
Trajanje: nekoliko dana
Pridruženi simptomi: ovise o uzroku povišenja temperature
Pretrage: pretrage krvi (sedimentacija eritrocita, krvna slika i ostale pretrage ovisno o uzroku povišenja temperature)
Datum objave članka: 1. 2. 2010.