Poremećaji mokrenja - bolesti i stanja

Bolesti i stanja / Medicinski leksikon

Poremećaji mokrenja, koji su obično vezani uz količinu ili kvalitetu mokraće, i pridruženi simptomi, odraz su različitih patoloških procesa lokalnog, ali i sistemskog karaktera

Appendicitis pelvica (zdjelični, zbog položaja crvuljka)

Obilježja: u slučaju upale crvuljka postoji varijabilna učestala potreba za mokrenjem (polakisurija).
Uzrok: upalno stanje zdjeličnih tkiva oko mokraćnog mjehura.
Trajanje: akutno.
Pridruženi simptomi: bolovi na desnom boku, vrućica.
Pretrage: pregled kirurga; laboratorijske pretrage.

Bolest vrata mokraćnog mjehura - kongenitalna (fibroelastoza) ili stečena (skleroza vrata mjehura)

Obilježja: otežano mokrenje, posebno početak mokrenja.
Uzrok: izostanak širenja i stezanja vrata mokraćnog mjehura.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: česte upale mokraćnog mjehura (cistitis).
Pretrage: urografija s mikcijskom uretrografijom; urodinamika; cistoskopija.

Dehidracija

Obilježja: značajno smanjenje količine mokraće.
Uzrok: produljena smanjena konzumacija ili nikakvo uzimanje tekućine, pretjerani gubitak tekućine (proljev, povraćanje), dekompenzirani diabetes insipidus (poremećaj zbog smanjenog izlučivanja antidiuretskog hormona koji sprječava tijelo da proizvodi previše mokraće, a to rezultira prekomjernom žeđi i prekomjernim stvaranjem vrlo razrijeđene mokraće).
Trajanje: akutno.
Pridruženi simptomi: intenzivna žeđ, suha koža i sluznice, mučnina, nadražaj na povraćanje, pad arterijskog tlaka (hipotenzija).
Pretrage: pretrage krvi (krvna slika, ureja, glukoza, elektroliti).

Diabetes mellitus (šećerna bolest)

Obilježja: u slučaju šećerne bolesti, znatno je povećana učestalost mokrenja i količina izlučene mokraće.
Uzrok: promjena metabolizma šećera s povećanom eliminacijom preko bubrega.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: pojačana žeđ, često znojenje, povećanje teka i gubitak težine (u juvenilnom obliku) ili pretilost (kod starijih), primjetan umor.
Pretrage: pretrage krvi (glukoza, glikozilirani hemoglobin, fruktozamin); pretrage mokraće.

Diabetes insipidus

Obilježja: znatno povećanje izlučene količine mokraće (do 20 litara dnevno).
Uzrok: manjkava sekrecija antidiuretskog hormona koji proizvodi stražnji režanj hipofize.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: pojačana žeđ (polidipsija), dehidracija.
Pretrage: rendgenogram glave; CT i MR glave; EEG (elektroencefalogram); određivanje razine antidiuretskog hormona u krvi s testovima stimulacije i inhibicije.

Enureza

Obilježja: nevoljno (nenamjerno) noćno mokrenje.
Uzrok: kod djeteta je psihosomatskog podrijetla, rjeđi su organski uzroci (spina bifida, kongenitalne malformacije mokraćnih puteva itd.).
Trajanje: mjesecima ili godinama.
Pridruženi simptomi: u psihogenim oblicima nijedan, u organskim oblicima ovise o osnovnoj bolesti ili poremećaju.
Pretrage: nijedna u psihogenim oblicima u djece.

Gestoza

Obilježja: znatno smanjenje količine izlučene mokraće.
Uzrok: generalizirano toksično stanje koje se može pojaviti u posljednja tri mjeseca trudnoće ili tijekom poroda.
Trajanje: akutno.
Pridruženi simptomi: perzistirajuća glavobolja, smetnje vida, bolovi u trbuhu, arterijska hipertenzija, difuzni edemi, konvulzije u teškim i neliječenim oblicima.
Pretrage: ginekološki pregled; EKG; pretrage krvi (krvna slika, elektroliti, glukoza, ureja, kreatinin, transaminaze, proteinogram); pretrage mokraće; ultrazvuk abdomena.

Infarkt bubrega

Obilježja: znatno smanjenje količine mokraće.
Uzrok: iznenadno začepljenje bubrežne arterije ili neke njezine grane.
Trajanje: akutno.
Pridruženi simptomi: iznenadna i snažna lumbalna bol, kardiocirkulatorni kolaps, katkad arterijska hipertenzija, u teškim i proširenim oblicima bubrežna insuficijencija.
Pretrage: pretrage mokraće; pretrage krvi (sedimentacija eritrocita, krvna slika, transaminaze, ureja, kreatinin, mokraćna kiselina); ultrazvuk bubrega.

Infekcija mokraćnih putova (cistitis, uretritis, itd.)

Obilježja: u slučaju infekcije mokraćnog sustava, učestala je potreba za mokrenjem, čak i malih količina, s osjećajem pečenja i boli.
Uzrok: upala sluznice mjehura (cistitis) ili mokraćne cijevi (uretritis).
Trajanje: nekoliko dana.
Pridruženi simptomi: osjećaj punog mjehura (vezikalni tenezam), katkad vrućica.
Pretrage: urinokultura.

Intoksikacija kemijskim tvarima (živa, tetraklorougljik, itd.) ili lijekovima (sulfonamidi, aminoglikozidi, itd.)

Obilježja: smanjenje sve do potpunog prestanka mokrenja (anurija).
Uzrok: bubrežna insuficijencija.
Trajanje: akutno i kronično, ovisno o trajanju i intenzitetu izlaganja toksičnoj tvari.
Pridruženi simptomi: difuzni edemi, anemija, katkad arterijska hipertenzija.
Pretrage: ultrazvuk bubrega; pretrage krvi (krvna slika, ureja, mokraćna kiselina, kreatinin, elektroliti); pretrage mokraće.

Kamenci u mokraćnom mjehuru

Obilježja: iznenadna pojava prestanka izlaženja mokraće za vrijeme mokrenja u stojećem položaju.
Uzrok: iznenadna opstrukcija izazvana kamencem.
Trajanje: akutno.
Pridruženi simptomi: bol u području stidne kosti.
Pretrage: ultrazvuk mjehura.

Kamenci u mokraćovodu

Obilježja: prestanak izlučivanja mokraće (anurija).
Uzrok: opstrukcija mokraćovoda izazvana kamencem.
Trajanje: akutno.
Pridruženi simptomi: renalne kolike (silovita bol na boku ili u slabinskoj regiji koja se širi prema preponi i natkoljenici).
Pretrage: ultrazvuk abdomena; nativni rendgen abdomena (bez kontrastnog sredstva).

Kardiocirkulatorna insuficijencija

Obilježja: više ili manje izraženo smanjenje količine mokraće.
Uzrok: izrazito smanjenje količine krvi koja stiže u bubrege zbog smanjenja arterijskog tlaka.
Trajanje: akutni (kardiocirkulatorni kolaps) i kronični oblici.
Pridruženi simptomi: nizak krvni tlak, difuzni edemi, bljedilo kože, otežano disanje (dispneja).
Pretrage: elektrokardiogram; ultrazvuk srca; rendgenogram prsnog koša; kardiološki pregled.

Nefritis (kronični)

Obilježja: nakon početne faze učestalijeg mokrenja i povećane količine mokraće, dolazi do progresivnog smanjenja sve do prestanka mokrenja (anurija) u najtežim slučajevima.
Uzrok: insuficijentna funkcija bubrega.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: generalizirani kožni edemi, arterijska hipertenzijaanemija, više ili manje izraženo propadanje organizma.
Pretrage: pretrage krvi (ureja, mokraćna kiselina, kreatinin, elektroliti, testovi funkcije bubrega, krvna slika); pretrage mokraće; ultrazvuk bubrega.

Leptospiroza

Obilježja: u slučaju leptospiroze, u početku je više ili manje izraženo smanjenje količine mokraće, nakon čega, u povoljnim oblicima, slijedi povećana količina mokraće (poliurija).
Uzrok: bubrežna insuficijencija.
Trajanje: akutno (7-10 dana)
Pridruženi simptomi: vrućica, difuzni bolovi u mišićima i zglobovima, žuta boja kože (ikterus), povećanje jetara i slezene.
Pretrage: pretrage krvi (krvna slika, ureja, transaminaze, bilirubin, alkalna fosfataza, elektroliti, mokraćna kiselina, kreatinin); pretrage mokraće na leptospire; ultrazvuk abdomena.

Malarija (akutni napad)

Obilježja: mokraća boje "krvi" ili prestanak mokrenja (anurija).
Uzrok: masivna destrukcija eritrocita (hemoliza) od strane parazita.
Trajanje: akutno (1-2 dana).
Pridruženi simptomi: vrućica i tresavica, povećana slezena.
Pretrage: traženje uzročnika malarije u krvi.

Operacijski šok (nakon dugotrajnih kirurških intervencija)

Obilježja: znatno smanjenje sve do potpunog prestanka mokrenja.
Uzrok: akutna bubrežna insuficijencija.
Trajanje: vrlo kratko (1-2 dana).
Pridruženi simptomi: ovise o vrsti kirurške intervencije i osnovnoj bolesti.
Pretrage: pretrage krvi (ureja, mokraćna kiselina, kreatinin, elektroliti); pretrage mokraće.

Opekline (opsežne)

Obilježja: u slučaju opsežnih opeklina, znatno je smanjena količina izlučene mokraće.
Uzrok: velik gubitak tekućine i oslobađanje toksičnih tvari iz opečenog tkiva.
Trajanje: akutno.
Pridruženi simptomi: anemija, kardiocirkulatorni kolaps, arterijska hipotenzija, vrućica.
Pretrage: EKG; pretrage krvi (krvna slika, elektroliti, transaminaze, ureja, glukoza, kreatinin, mokraćna kiselina, proteinogram); ultrazvuk abdomena, pretrage mokraće.

Pijelonefritis (akutni i kronični)

Obilježja: učestalo i neugodno mokrenje s pečenjem.
Uzrok: upala bubrega i mokraćnih putova infektivnog podrijetla.
Trajanje: akutni i kronični oblici.
Pridruženi simptomi: vrućica (visoka, u akutnim oblicima joj prethodi tresavica), lumbalna bol sa širenjem prema dolje i prema preponama, u kroničnim oblicima arterijska hipertenzija.
Pretrage: pretrage mokraće s urinokulturom; testovi funkcije bubrega; ultrazvuk bubrega.

Posttransfuzijska reakcija krvi

Obilježja: redukcija, sve do potpunog prestanka mokrenja (anurija), mokraća crvenkaste boje.
Uzrok: masivna destrukcija eritrocita (hemoliza).
Trajanje: akutno (vrlo kratko).
Pridruženi simptomi: vrućica i tresavica.
Pretrage: kontrola krvne grupe pacijenta kao i krvi korištene za transfuziju.

Prolaps maternice (spuštanje maternice prema ulazu u vaginu)

Obilježja: učestala potreba za mokrenjem (polakisurija) te katkad spontano (nevoljno) otjecanje mokraće.
Uzrok: pritisak spuštenog dijela maternice na mokraćni mjehur.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: česte upale mokraćnog mjehura (cistitis) i mokraćne cijevi (uretritis).
Pretrage: ginekološki pregled.

Psihosomatska dizurija (bolno ili neugodno mokrenje)

Obilježja: povećana učestalost mokrenja bez povećanja količine mokraće.
Uzrok: psihosomatski.
Trajanje: varijabilno.
Pridruženi simptomi: nesanica, hiperemotivnost, stanje anksioznosti.
Pretrage: nijedna.

Retroperitonealna fibroza (primarna ili sekundarna)

Obilježja: primjetno otežano mokrenje s razdobljima potpunog prestanka mokrenja.
Uzrok: ožiljne promjene sa suženjem mokraćovoda.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: kronično difuzni bolovi u trbuhu, izmjenjivanje proljeva i opstipacije.
Pretrage: radiološke metode pregleda abdomena; ultrazvuk abdomena.

Skleroza mokraćnog mjehura

Obilježja: nemogućnost zadržavanja mokraće.
Uzrok: smanjena funkcija mišićne stjenke mokraćnog mjehura.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: česte epizode upale mokraćnog mjehura i drugih mokraćnih putova.
Pretrage: urodinamika; cistomanometrija.

Spina bifida ili druge malformacije kralježnice na lumbosakralnoj razini

Obilježja: spinu bifidu karakterizira spontano i nevoljno mokrenje, danju i noću.
Uzrok: promijenjena inervacija (opskrba živcima) mjehura i mokraćnih putova.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: česti su i poremećaji defekacije (stolice).
Pretrage: radiografija kralježnice u lumbosakralnom području; cistomanometrija; urodinamika.

Stenoza mokraćne cijevi (ožiljna ili upalna)

Obilježja: više ili manje naglašeno otežano mokrenje.
Uzrok: suženje kanala mokraćne cijevi.
Trajanje: kronično
Pridruženi simptomi: bolno mokrenje, česte upale mokraćne cijevi i mokraćnog mjehura.
Pretrage: uretrocistoskopija.

Toksemija u trudnoći

Obilježja: znatno smanjenje količine izlučene mokraće.
Uzrok: bubrežna insuficijencija.
Trajanje: akutno (nekoliko dana).
Pridruženi simptomi: kožni edemi, arterijska hipertenzija, perzistirajuća glavobolja, smetnje vida, generalizirane konvulzije.
Pretrage: pretrage krvi (ureja, mokraćna kiselina, kreatinin, elektroliti, transaminaze, krvna slika); pretrage mokraće.

Traumatski šok, operacijski šok

Obilježja: što je teži šok, to je naglašenije smanjenje količine izlučene mokraće.
Uzrok: veliki gubitak krvi i oslobađanje toksičnih tvari iz traumatiziranih tkiva.
Trajanje: akutno.
Pridruženi simptomi: kardiocirkulatorni kolaps, akutna anemija, smanjenje krvnog tlaka.
Pretrage: kirurški pregled; EKG; pretrage krvi (krvna slika, kreatinin, ureja, mokraćna kiselina, elektroliti, transaminaze, proteinogram); pretrage mokraće; ultrazvuk abdomena; rendgenogram prsnog koša.

Tuberkuloza mokraćnog mjehura ili bubrega

Obilježja: česta potreba za mokrenjem udružena s više ili manje jakom boli.
Uzrok: upala sluznice mokraćnog mjehura i mokraćnih putova, koji su često opstruirani ugrušcima krvi.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: često renalne kolike (silovita bol na boku ili u slabinskoj regiji koja se širi prema preponi i natkoljenici), krv u mokraći, perzistentna subfebrilna temperatura.
Pretrage: pretrage mokraće na bacil tuberkuloze; urografija; cistoskopija.

Tumor maternice

Obilježja: više ili manje izražena pojačana potreba za mokrenjem.
Uzrok: pritisak na mokraćni mjehur izazvan tumorom.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: obilno krvarenje za vrijeme (menoragija) i izvan menstruacije (metroragija), katkad bolovi u donjem dijelu trbuha.
Pretrage: ginekološki pregled; Papa-test; kolposkopija s biopsijom.

Tumor mokraćnog mjehura

Obilježja: kod tumora mokraćnog mjehura postoji otežano mokrenje (dizurija) različitog intenziteta i povećane učestalosti, s pratećim osjećajem punog mjehura.
Uzrok: razvoj tumorske mase unutar mokraćnog mjehura.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: krv u mokraći (često obilna), anemija, propadanje organizma.
Pretrage: urografija; cistoskopija s biopsijom; pretrage mokraće.

Tumor prostate (benigni - adenom ili maligni), Prostatitis, Hipertrofija prostate

Obilježja: učestala potreba za mokrenjem, i noću, s otežanim započinjanjem mokrenja.
Uzrok: pritisak na mokraćni mjehur zbog povećane prostate.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: učestale infekcije mjehura i mokraćnih putova.
Pretrage: ultrazvuk prostate; urografija; cistoskopija; urološki pregled; urodinamika.

Tumor rektuma i sigmoidnog crijeva

Obilježja: više ili manje naglašena učestalu potrebu za mokrenjem (polakisurija).
Uzrok: pritisak na mokraćni mjehur izazvan tumorom.
Trajanje: kronično.
Pridruženi simptomi: krv u stolici, katkad bolovi u trbuhu.
Pretrage:  pretraga stolice na prisustvo krvi; irigografija; kolonoskopija.

Tumor u zdjelici (jajnika, itd.)

Obilježja: potpuni prekid izlučivanja mokraće (anurija).
Uzrok: pritisak sve do blokade mokraćovoda od strane tumora.
Trajanje: akutno.
Pridruženi simptomi: težina i bolnost u donjem dijelu trbuha, dilatacija.
Pretrage: ultrazvuk abdomena.

Izvor fotografije: Shutterstock
 

Datum objave članka: 18. 3. 2022.
izdvojeni proizvodi