Cijanoza

Bolesti i stanja / Medicinski leksikon

Bila difuzna ili lokalizirana na neke dijelove tijela, plavkasto obojenje kože (cijanoza) je uvijek posljedica nedovoljne količine kisika u krvi i ukazuje na ozbiljan prirođeni ili stečeni poremećaj

Kongenitalna kardiopatija

Obilježja: obično vrlo intenzivna, katkad gotovo do tamnoplave boje
Lokalizacija: difuzna
Uzrok: abnormalna komunikacija desnih i lijevih šupljina srca, s miješanjem venske i arterijske krvi
Pridruženi simptomi: dispneja (otežano disanje), katkad kašalj s iskašljajem obojenim krvlju
Trajanje: pojavljuje se već pri rođenju ili u prvim mjesecima života i, ako se ne korigira kirurškim putem, često dovodi do smrti unutar nekoliko mjeseci ili godina

Otvoreni ductus Botalli

Obilježja: intenzivna, plavkastog obojenja
Lokalizacija: lokalizirana u donjoj polovici tijela
Uzrok: nakon rođenja ne dolazi do zatvaranja Botallijeva duktusa, koji kod fetusa povezuje plućnu arteriju s aortom, uz funkciju odvođenja gotovo sve krvi iz plućne arterije u aortu, tako da ta krv ne prolazi kroz pluća
Pridruženi simptomi: teška dispneja i respiratorna insuficijencija
Trajanje: pojavljuje se već pri rođenju i često je, ako se ne korigira kirurški, inkompatibilna sa životom

Kongestivna kardijalna insuficijencija (kongestivno zatajenje srca)

Obilježja: diskretna
Lokalizacija: katkad ograničena samo na sluznice
Uzrok: kardijalna insuficijencija ili otežano vraćanje krvi iz pluća u srce, s posljedičnom plućnom stazom
Pridruženi simptomi: edemi donjih udova, povećanje jetre i katkad ascites (skupljanje tekućine u peritonealnoj šupljini abdomena), kašalj s pjenušavim iskašljajem obojanim krvlju
Trajanje: češće kod starijih osoba, kroničnog karaktera

Astma

Obilježja: umjerena u kroničnim oblicima, intenzivnija za vrijeme kriza i akutnih napada
Lokalizacija: difuzna
Uzrok: respiratorna insuficijencija zbog spazma bronha (bronhokonstrikcije)
Pridruženi simptomi: dispneja, umor, brzo zamaranje
Trajanje: kronično, s epizodama respiratornih kriza

Plućni emfizem

Obilježja: od blage do diskretne
Lokalizacija: difuzna
Uzrok: dilatacija pluća s redukcijom izmjene plinova (kisika i ugljik-dioksida) između udahnutog zraka i krvi
Pridruženi simptomi: dispneja, brzo zamaranje, katkad kardiocirkulatorna insuficijencija s tahikardijom (povećanjem frekvencije srčanih otkucaja)
Trajanje: kronično

Kronični bronhitis

Obilježja: od blage do diskretne
Lokalizacija: difuzna
Uzrok: smanjenje promjera bronha s otežanim prolaskom zraka
Pridruženi simptomi: dispneja, suhi kašalj naizmjence s kašljem uz iskašljaj, rekurentne pojave bronhalnih infekcija s vrućicom
Trajanje: kronično

Pneumokonioza (silikoza, azbestoza, itd.)

Obilježja: od blage do vrlo izražene
Lokalizacija: difuzna
Uzrok: skleroza i fibroza bronha i pluća
Pridruženi simptomi: dispneja, suh i nadražajan kašalj, znakovi kardiocirkulatorne insuficijencije (tahikardija, edemi donjih udova, itd.)
Trajanje: kronično

Pretilost

Obilježja: obično blaga
Lokalizacija: difuzna
Uzrok: insuficijentna oksigenacija tkiva zbog pretjerane težine
Pridruženi simptomi: dispneja, brzo zamaranje, često arterijska hipertenzija
Trajanje: kronično

Policitemija

Obilježja: crvenkasto-pupurno obojenje
Lokalizacija: difuzno, ali najviše na ekstremitetima, licu i sluznicama (usnice)
Uzrok: značajno povećanje broja eritrocita (crvenih krvnih zrnaca) i količine hemoglobina u krvi
Pridruženi simptomi: glavobolja, nesanica, sklonost krvarenjima (iz nosa, desni, želuca, crijeva, mrežnice), sklonost trombozama i embolijama
Trajanje: kronično

Sarkoidoza

Obilježja: općenito blagog oblika
Lokalizacija: difuzna
Uzrok: plućna infiltracija i opstrukcija bronha
Pridruženi simptomi: perzistirajuća lagano povišena temperatura, povećanje jetre, slezene i limfnih čvorova; kožni čvorići, promjene na očima te slinovnicama i suznim žlijezdama
Trajanje: čak i nekoliko godina, sa spontanim remisijama

Raynaudova bolest

Obilježja: nakon izlaganja hladnoći ili hladnoj vodi najprije se pojavljuje bljedilo, pa plavkasta i konačno jarko crvena boja
Lokalizacija: prsti ruku (s izuzetkom palca)
Uzrok: vazokonstrikcija malih arterija prstiju izazvana hladnoćom
Pridruženi simptomi: rijetki su ulkusi ispod nokata
Trajanje: kronično, pojavljuje se samo povezano s hladnoćom (zimi)

Akrocijanoza

Obilježja: crveno-ljubičasta
Lokalizacija: šake i stopala; rjeđe gležnjevi i koljena
Uzrok: vazokonstrikcija arterija na okrajinama ekstremiteta
Pridruženi simptomi: nijedan
Trajanje: kronično; pojavljivanje je potaknuto ili pojačano hladnoćom

Bürgerova bolest (ili thromboangiitis obliterans)

Obilježja: crvenkasto-ljubičasto obojenje
Lokalizacija: u početku je zahvaćen jedan prst na stopalu (često nožni palac) zatim ostali prsti i na kraju cijelo stopalo
Uzrok: upala, a zatim tromboza arterija stopala, gotovo uvijek vezano uz pušenje; rjeđe kod arterioskleroze i dijabetesa
Pridruženi simptomi: ako se ne liječi, ulceracije i gangrena zahvaćenih prstiju
Trajanje: kronično

Tromboflebitis

Obilježja: varijabilnog intenziteta, od crvenkasto-ljubičaste do plavkaste
Lokalizacija: ograničena na cijeli ekstremitet ili samo na njegov dio, obično donji ekstremitet
Uzrok: upala i proširena tromboza vene
Pridruženi simptomi: katkad vrućica, otečenost zahvaćene zone
Trajanje: akutno, od nekoliko dana do 1-2 mjeseca

Kronična venska insuficijencija

Obilježja: nepravilne mrlje plavkaste boje
Lokalizacija: raspoređeno nepravilno, u mrljama, po nozi
Uzrok: otežana cirkulacija krvi zbog prisutnosti varikozne dilatacije vena
Pridruženi simptomi: kožne promjene, ponekad kožni ulkusi, edem i oteklina gležnja; česta bolnost i otežano hodanje
Trajanje: kronično

Kongenitalna methemoglobinemija

Obilježja: vrlo jaka
Lokalizacija: difuzna
Uzrok: kongenitalni poremećaj hemoglobina
Pridruženi simptomi: teški neuralni poremećaji (deficit moždanog razvoja, smetnje govora, poremećeni mišićni pokreti)
Trajanje: kronično
Datum objave članka: 1. 12. 2010.